خط لوله انتقال گاز طبیعی به عنوان یکی از روش های مرسوم و اقتصادی جهت انتقال گاز طبیعی می باشد که بررسی و مطالعه آن جهت کاهش افت فشار و جلوگیری از تشکیل سیال دوفازی ضروری است. برای کاهش این مشکلات، در این مطالعه انتقال گاز طبیعی در شرایط فوق بحرانی مورد بررسی قرار گرفته است. برای انتقال گاز طبیعی در شرایط فوق بحرانی دمای گاز باید بین دمای بحرانی و بیشترین دما در ناحیه دوفازی و همچنین فشار گاز باید بالاتر از بیشترین فشار در ناحیه دوفازی باشد. هدف اصلی در این مطالعه، شبیه سازی خط لوله انتقال گاز طبیعی در دو حالت فوق بحرانی و دوفازی با استفاده از نرم افزار اسپن پلاس نسخه 1/12 می باشد. برای شبیه سازی خط لوله از معادله پنگ-رابینسون برای محاسبه خواص ترمودینامیکی استفاده شد. نتایج اعتبارسنجی شبیه سازی خطوط لوله نشان داد بیشترین خطای نسبی بین شبیه سازی و داده های خطوط لوله 5/4 درصد است؛ بنابراین تطابق خوبی بین نتایج شبیه سازی و داده های خطوط لوله وجود دارد. بعد از اعتبار سنجی، افت فشار، تغییرات دما، تغییرات دانسیته و هزینه های مرتبط در دو حالت فوق بحرانی و دوفازی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج مطالعات نشان داد در حالت فوق بحرانی، افت فشار 3 برابر کمتر از حالت دوفازی است. همچنین نتایج مطالعات نشان داد کاهش دما در حالت فوق بحرانی برابر 21 درصد و در حالت دوفازی 53 درصد است. نتایج مربوط به بررسی دانسیته نشان داد در حالت فوق بحرانی و دوفازی تغییرات دانسیته به ترتیب برابر با 5 و 36 درصد است. درنهایت مشخص شد هزینه مصرف کل انرژی موردنیاز در سال در حالت فوق بحرانی و دوفازی تقریباً مشابه و به ترتیب برابر با 1860000 و 1831000 دلار در سال می باشد.

یکی از مسائل مهم در زمینه صادرات گاز طبیعی از طریق خط لوله، نبودن استراتژی مشخص برای قیمت گذاری است و ارائه مکانیسم قیمت گذاری بهینه، همواره یکی از بزرگ ترین چالش های قراردادهای صادرات گاز بوده است. در این مقاله یک مکانیسم قیمت گذاری مبتنی بر نظریه بازی ها ارائه شده است. این مکانیسم قیمت گذاری مبتنی بر همکاری بین کشورهای تولیدکننده، مصرف کننده و انتقال دهنده گاز تدوین شده است که در صورت پایبندی کشورهای صادرکننده به آن، منافع این کشورها تامین خواهد شد. بر این اساس با در نظر گرفتن واقعیات بازار و با توجه به شرایط کشور انتقال دهنده، سناریوهای مختلفی تدوین و بر اساس آن مدل سازی صورت گرفته است. نتایج حاصل از مدل های مختلف درباره تعیین قیمت، مقدار و تعرفه بهینه، برای دو بازی همکارانه و غیرهمکارانه این است که نفع کشورهای عضو در بازی همکارانه به مراتب بیشتر از بازی غیرهمکارانه است.

پراکندگی نقاط تولید و مصرف گاز در سطح جهان از یک سو و افزایش روزافزون تقاضای گاز از سوی دیگر منجر به افزایش حجم تجارت گاز شده است، لذا شرایط انتقال گاز و ترانزیت، به عنوان یکی از موضوعات مهم بازار انرژی محسوب می شود.با توجه به موقعیت استراتژیک و ذخایر گاز و نفت ایران در سطح جهانی، می توان از منافع حاصل از تجارت جهانی گاز برخوردار شد. در این چارچوب، مقاله حاضر پس از بررسی روش های متداول حق ترانزیت، به مقایسه منافع حاصل از عوارض عبور و هزینه های انتقال گاز با منافع حاصل از واردات و صادرات گاز از کشور ترکمنستان به ترکیه پرداخته است.در واردات و صادرات گاز ملاک عمل، قرارداد با کشور واردکننده و صادرکننده می باشد. اما در ترانزیت گاز توسط خطوط لوله، کشور سومی که از حق ترانزیت بهره مند می شود، برای بیشینه کردن تابع سود خود به مذاکره و چانه زنی با عرضه کننده و تقاضاکننده پرداخته و در عین حال عرضه کننده و تقاضاکننده نیز برای کمینه کردن حق ترانزیت با کشور ثالث چانه زنی می کنند، که درنتیجه نقطه بهینه برای قیمت ترانزیت حاصل می شود که با شرایط بازار تطابق دارد. نتایج نشان می دهد که منافع حاصل از واردات از ترکمنستان و صادرات گاز به ترکیه، در قیاس با ترانزیت کم تر می باشد.

رشد جمعیت و پیشرفت های صنعتی، مصرف سوخت های فسیلی و در نتیجه آلودگی هوا را افزایش داده است. از آنجایی که حمل ونقل جاده ای یکی از بخش های آلوده کننده هواست، لازم است که گازوییل با گاز طبیعی مایع شده (LNG) جایگزین شود. در حالت کلی، گاز طبیعی مایع شده به وسیله تانکرهای ویژه از محل تولید به جایگاه های پخش ارسال شده و در آنجا به مصرف می رسد. در این مطالعه، امکان سنجی ایجاد فرایند مایع سازی گاز طبیعی با استفاده از خط لوله سراسری گاز ایران بررسی شده است. روش مبرد-مخلوط تک مرحله ای (SMR) با یک سری تغییرات به عنوان فرایند مناسب برای تولید LNG انتخاب و شبیه سازی آن در نرم افزار Aspen HYSYS V8. 6 انجام گرفته است. مشخصات دما، فشار، و ترکیب گاز خط لوله سراسری تولیدی در پالایشگاه های پارس جنوبی و ترکیب استاندارد در این شبیه سازی مورد استفاده قرار گرفته است. با مقایسه عملکرد فرایند پیشنهادی با فرایندهای مرسوم، امکان اجرای این واحدها با استفاده از گاز خط لوله سراسری مورد تایید قرار گرفت. نتایج شبیه سازی گویای این مطلب است که با استفاده از گاز مجتمع پارس جنوبی و با مصرف 156 تا 162 مگاوات انرژی می توان به ترتیب 1/62 تا 5/62 تن LNG در ساعت تولید کرد. در این محدوده عملیاتی حداکثر 3/89% خوراک گازی قابل تبدیل به LNG است. علاوه بر این، در واحد تبرید، میزان انرژی در محدوده 310 تا 350 کیلووات بر تن LNG تولیدی مورد نیاز است. این کارخانجات از لحاظ مکانی بهتر است در مجاورت خط لوله سراسری گاز و نزدیک شهرهای بزرگ ساخته شوند. با این روش، سوخت LNG مورد نیاز خودروهای سنگین دیزلی به راحتی تامین می شود.

در مقاله حاضر، دبی و مکان نشتی در خط لوله گاز طبیعی با استفاده از روش آنالیز معکوس تخمین زده شده است. برای این منظور، در ابتدا جریان ناپایای گاز طبیعی درون خط لوله به عنوان مساله مستقیم شبیه سازی عددی شده است. در مساله مستقیم فرض شده است که دبی جرمی و مکان نشتی معلوم است. معادلات حاکم بر این مساله معادلات اویلر ناهمگن می باشند که اثر نشتی به صورت یک جمله چشمه در آن اعمال شده است. برای حل عددی این معادلات، روش تجزیه شار استیگر-وارمینگ به کار رفته است. سپس مکان و نرخ گاز نشت یافته از خط لوله با استفاده از روش تخمین پارامتر لونبرگ-مارکوارت تخمین زده شده است. این روش یک الگوریتم تکرار و بر اساس کمینه کردن مجموع مربعات خطاها می باشد که در این مقاله اختلاف بین فشارهای تخمینی و فشارهای اندازه گیری شده توسط فشارسنج (بطور عددی شبیه سازی شده است) به عنوان خطا در نظر گرفته شده است. نتایج مساله مستقیم سازگاری خوبی با نتایج روش های مک-کورمک و مشخصه ها در بازه های زمانی مشخص دارد. نتایج آنالیز معکوس نشان می دهد که الگوریتم لونبرگ-مارکوارت روشی کارا و نسبتا پایدار برای تخمین دبی جرمی و مکان نشتی در خط لوله انتقال گاز است.

پروژه های ساخت در حوزه ی نفت و گاز نیاز به بودجه ی سنگین و مدت زمان طولانی برای اجرا دارند. یکی از چالش هایی که پروژه های نفت و گاز با آن روبروست بحث تأخیرها و عدم بهره وری مناسب منابع است. اتمام پروژه ها با هزینه ی مشخص و در زمان معلوم نیازمند برنامه ریزی مناسب است تا بتوان پروژه را به موقع به بهره برداری رساند. تحقیق پیش رو سعی دارد با استفاده از ابزارهای نوین رایانه یی از جمله شبیه سازی ساخت چارچوبی را برای بهبود برنامه ریزی پروژه های ساخت خط لوله گاز معرفی کند. بررسی اثر تعداد منابع بر روند پروژه، تخمین مدت زمان واقع بینانه ی پروژه، افزایش بهره وری منابع، بررسی دقیق عملیات ساخت و در نهایت کاهش زمان و هزینه ی پروژه از اهداف این چارچوب است. چارچوب مدنظر با همکاری شرکت مهندسی و توسعه ی گاز ایران در قالب مطالعه ی موردی خط لوله ی انتقال گاز دهگلان به میاندوآب ارائه می شود.